Gospodarka łowiecka

Teren Nadleśnictwa Szczebra obejmuje centralno-wschodnią część Puszczy Augustowskiej oraz obszary Pojezierza Suwalskiego i Równiny Augustowskiej. Charakteryzuje się on dużym udziałem lasów sosnowych i świerkowych, ale występują tu również siedliska lasowe, olsy, łąki, grunty rolne oraz tereny podmokłe. Zróżnicowanie siedlisk sprzyja występowaniu wielu gatunków zwierzyny.

Gospodarka łowiecka stanowi jeden z elementów gospodarowania zasobami przyrodniczymi. Jej podstawą jest rozpoznanie liczebności i struktury populacji zwierzyny, ocena warunków siedliskowych, planowanie pozyskania oraz ograniczanie szkód powodowanych przez zwierzynę w uprawach rolnych i leśnych.

Zwierzyna łowna

Na terenie obwodów łowieckich Nadleśnictwa Szczebra występuje przede wszystkim zwierzyna gruba, w tym łoś, jeleń, sarna i dzik. Obecne są również gatunki zwierzyny drobnej i duzi drapieżnicy, tj wilk i ryś..

W prowadzeniu gospodarki łowieckiej istotne jest nie tylko określanie liczebności zwierzyny, ale także monitorowanie jej rozmieszczenia, struktury populacji, kondycji oraz zmian zachodzących w kolejnych latach.

Szczególne znaczenie ma to w przypadku jelenia, ze względu na jego wpływ na odnowienia oraz młode pokolenie lasu. Zgryzanie pędów, spałowanie i żerowanie na uprawach mogą wpływać na skład gatunkowy oraz tempo wzrostu młodych drzewostanów. Podobne zależności dotyczą szkód wyrządzanych przez zwierzynę na gruntach rolnych.

Ośrodek Hodowli Zwierzyny

Na terenie Nadleśnictwa Szczebra funkcjonuje Ośrodek Hodowli Zwierzyny (OHZ), obejmujący obwody łowieckie nr 38, 39 i 40 o łącznej powierzchni ponad 24 tys. ha:

• obwód nr 38 – 7 230 ha, w tym 78% powierzchni stanowią lasy,
• obwód nr 39 – 7 986 ha, w tym 76% powierzchni stanowią lasy,
• obwód nr 40 – 8 928 ha, w tym 54% powierzchni stanowią lasy.

Liczebność i pozyskanie

Według corocznej inwentaryzacji na terenie obwodów OHZ Nadleśnictwa Szczebra szacunkowa liczebność zwierzyny wynosi około 100 łosi, ponad 300 jeleni, niespełna 200 saren oraz kilkanaście dzików.

Monitorowanie liczebności zwierzyny pozwala oceniać zmiany zachodzące w populacjach oraz dostosowywać działania gospodarcze do aktualnych warunków środowiskowych.

Urządzenia łowieckie

Prowadzenie gospodarki łowieckiej wymaga odpowiedniego zagospodarowania i wyposażenia terenu. Na obszarze OHZ znajduje się:

• około 150 ambon,
• ponad 350 lizawek,
• ponad 50 ha poletek łowieckich,
• niemal 3 km pasów zaporowych.

Infrastruktura ta służy m.in. obserwacji zwierzyny, wykonywaniu polowań, prowadzeniu prac gospodarczych oraz ograniczaniu szkód w uprawach rolnych.

Poletka i miejsca żerowe

Jednym z elementów zagospodarowania łowiska są poletka łowieckie. Ich lokalizacja oraz sposób użytkowania powinny być dostosowane do warunków siedliskowych i potrzeb występującej zwierzyny.

Istotne jest również utrzymywanie odpowiednich miejsc żerowania i osłony. Zróżnicowanie siedlisk – obejmujące lasy, łąki, pola, nieużytki, tereny podmokłe i zakrzaczenia – zwiększa dostępność różnorodnego pokarmu oraz zapewnia zwierzynie miejsca schronienia.

Gospodarka łowiecka a gospodarka leśna

Zwierzyna stanowi naturalny element ekosystemu leśnego, jednak jej liczebność oraz sposób użytkowania przestrzeni mają znaczenie dla prowadzenia gospodarki leśnej.

Szczególnie wrażliwe są młode drzewostany i uprawy. Żerowanie jeleniowatych może powodować uszkodzenia młodych drzew, dlatego istotne jest systematyczne monitorowanie szkód oraz podejmowanie działań ograniczających ich skalę.

W gospodarce łowieckiej ważne jest zatem utrzymanie liczebności zwierzyny na poziomie odpowiadającym możliwościom siedliskowym danego obszaru. Pozwala to ograniczać presję na lasy i grunty rolne, przy jednoczesnym uwzględnieniu naturalnej roli zwierzyny w ekosystemie.

Gospodarka łowiecka a rolnictwo

Obszar Nadleśnictwa Szczebra obejmuje nie tylko kompleksy leśne, ale również grunty rolne. Jednym z problemów związanych z występowaniem zwierzyny są zatem szkody powodowane w uprawach rolnych.

Stosowane w OHZ rozwiązania, w tym poletka łowieckie i pasy zaporowe, mają m.in. ograniczać przemieszczanie się zwierzyny w kierunku pól oraz zmniejszać presję na uprawy rolne.

Ograniczanie szkód wymaga jednak kompleksowego podejścia, obejmującego właściwe zagospodarowanie łowiska, monitorowanie liczebności zwierzyny, zabezpieczanie szczególnie narażonych miejsc oraz współpracę pomiędzy leśnikami a właścicielami gruntów rolnych.

Planowanie i monitoring

Gospodarka łowiecka nie opiera się na pojedynczych obserwacjach, lecz na systematycznym gromadzeniu i analizowaniu danych. Podstawę podejmowania decyzji stanowią informacje dotyczące liczebności i struktury populacji zwierzyny, warunków środowiskowych, występowania szkód oraz realizacji przyjętych planów.

Regularny monitoring pozwala obserwować zmiany zachodzące w populacjach zwierzyny i odpowiednio reagować na zmieniające się warunki siedliskowe oraz potrzeby gospodarki leśnej i rolnej.

Polowanie

Polowanie jest jednym z elementów gospodarki łowieckiej i odbywa się na podstawie obowiązujących przepisów, zatwierdzonych planów oraz zasad bezpieczeństwa.

Na terenie OHZ prowadzi się polowania na zwierzynę grubą i drobną. Wielkość pozyskania jest elementem planowej gospodarki łowieckiej i pozostaje powiązana z aktualnym stanem populacji oraz warunkami panującymi w danym łowisku.

Istotnym elementem organizacji polowań jest również zapewnienie bezpieczeństwa zarówno osobom wykonującym polowanie, jak i wszystkim pozostałym użytkownikom lasu.